San Blas

De San Blas -archipel, de eilanden van de Kuna indianen bestaat uit ongeveer 400 kleine eilanden waarvan er slechts 49 bewoond zijn. De kleine eilandjes liggen in de Cariben ten oosten van het Panamakanaal en strekken zich een kleine 200 km uit tot aan de grens met Colombia. Hier leven de Kuna indianen in een gebied dat autonoom is binnen de staat Panama: Comarco Kunan Yala. Deze indianen waren de oorspronkelijke bewoners van Panama. Nadat het land door de Spanjaarden werd gekoloniseerd bleven deze indianen alleen nog op de San Blas-eilanden over, en op een kleine kuststrook op het vasteland.
Het is vrij uniek in de wereld dat een groep indianen een dergelijke autonomie heeft. Deze hebben ze in 1925 wel moeten bevechten. Op de archipel wordt dat elk jaar in februari herdacht, met het feest Mor Ginnid. Nadat ze eerder uit de Darien-regio verdreven waren dreigde hetzelfde te gebeuren in de San Blas-regio. Panamese politie wilde de indianen van de eilanden verdrijven maar ze kwamen hevig in opstand. Er vielen tientallen doden onder de politiemensen en ‘overlopers’. Hierna werd de Kuna –indianen uiteindelijk stapsgewijs autonomie verleend wat in 1953 in de grondwet werd vastgelegd. De mannen zijn veelal westers gekleed maar de vrouwen dragen fraai gekleurde kleding met prachtige motieven en fraaie sieraden

Ongeveer 49 eilanden worden bewoond door de Kuna-indianen. Verder leeft een kleiner deel van de Kuna op het vasteland. De meeste nederzettingen liggen aan de beschutte zuidkust van de eilanden waar ze minder last hebben van de muggen.
Kuna-gemeenschappen zijn strak georganiseerd. De dorpsraad staat aan het hoofd en komt bijeen in het gemeenschapshuis (Casa de reuniones) olv de Saila (hoofdman). Er wordt vergaderd over bestuurlijke en religieuze kwesties en worden problemen opgelost die binnen de gemeenschap spelen. De Kuna leven monogaam en overspel wordt als een misdrijf beschouwd en openlijk bestraft. In de Casa de Ceremonia vinden de muziek en dansavonden plaats. De chibchafeesten zijn de meest uitbundige en kunnen dagen duren totdat de zelfgebrouwen drank chibcha op is. De Kuna Indianen vereren een god genaamd Erragon. Zij geloven dat deze God kwam en stierf alleen voor de Kuna bevolking.

Van oudsher is de visserij de hoofdbron van inkomsten. Behalve vis worden er veel schaaldieren als kreeft en krab gevangen en veel al aan Colombiaanse handelaren verkocht. De Kuna staan vissen met geavanceerde technieken niet toe en je ziet ze dan ook met hun kleine zeilkano’s de zee op gaan en de vis met hun kleine netten vangen. Evenmin is het toegestaan om zaken uit zee op te duiken die dieper liggen dan met lucht uit de eigen longen kan worden bereikt. Scuba-duiken rond de eilanden is dus ook niet toegestaan. Door deze beperkingen is het koraalrif rond de eilanden nog steeds goed bewaard gebleven. Een bezoek aan San Blas is dus ook vooral een stap terug in de tijd.
Op de kleine plantages worden bananen en kokosnoten verbouwd. Jaarlijks worden er vanaf de San Blas-eilanden behoorlijk wat kokosnoten geëxporteerd naar Colombia. De kokosnoot kan op de eilanden dienen als betaalmiddel, en heeft dan een waarde van tien Amerikaanse dollarcent. Een flesje frisdrank kan aldus voor 4 kokosnoten gekocht worden. Groente en fruit dat wordt verbouwd is vooral voor eigen gebruik.
De laatste jaren is het toerisme in opmars. Op een aantal eilandjes hebben ze speciale toeristenverblijven gebouwd die ze ook zelf beheren. Het zijn eenvoudige, kleinschalige hutjes, cabanas met daarbij kleine restaurantjes waar verse maaltijden worden geserveerd. Verse vis gegarandeerd. Gasten kunnen bezoekjes brengen aan de dorpen, snorkelen, vissen en varen. Een verblijf van een aantal dagen geeft een uniek inkijkje in de wereld van deze trotse indianen in een idyllisch tropisch paradijsje. Er zijn hutjes en cabanas op o.a. de volgende Islas: Narasgandup, Kuanidup, Uaguitupo en Iskardup. Net buiten de San Blas-archipel ligt de meest luxueuze lodge, de Coral Lodge, zodat van de regels van de Kuna kon worden afgeweken.

San Blas